Trong cuộc sống bận rộn, nhiều gia đình có thói quen nấu một lần rồi hâm nóng thức ăn nhiều lần để dùng dần. Tuy nhiên, cách làm này có thể làm giảm chất lượng món ăn và tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm nếu bảo quản không đúng cách. Bài viết này sẽ chỉ ra vài tác hại cũng như gợi ý một số cách nhằm hạn chế mức độ độc hạn của thực phẩm được hâm nóng.
Cần lưu ý: không phải cứ hâm nóng lại là thức ăn trở nên độc hại. Nguy cơ chủ yếu đến từ việc thức ăn được để ở nhiệt độ không phù hợp, bị nhiễm khuẩn trong quá trình bảo quản hoặc được làm nóng không đủ.
Trong bài viết, ta sẽ có các nội dung chính:
-
Nguyên nhân khiến thực phẩm được làm nóng trở nên độc hại
-
Giải pháp nhằm hạn chế sự độc hại do cách hâm nóng không phù hợp
I. Nguyên nhân khiến thực phẩm hâm nóng độc hại
1. Tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển
Mỗi lần lấy thức ăn ra khỏi tủ lạnh, để nguội rồi lại cất vào, thực phẩm phải trải qua nhiều lần thay đổi nhiệt độ. Khoảng thời gian thức ăn ở nhiệt độ phòng là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi.
Một số vi khuẩn có thể phát triển nhanh trong thực phẩm giàu đạm và tinh bột như:
- Cơm, cháo, mì, bún
- Thịt, cá, hải sản
- Trứng, sữa và các món có nước sốt
- Thực phẩm chế biến sẵn
Đặc biệt, nếu thức ăn để ngoài nhiệt độ phòng quá lâu, việc hâm nóng lại có thể không loại bỏ được hoàn toàn độc tố mà vi khuẩn đã tạo ra.
2. Thức ăn có thể được làm nóng không đều
Khi hâm bằng lò vi sóng hoặc đun nhanh, bên ngoài món ăn có thể nóng nhưng phần giữa vẫn còn lạnh. Đây là môi trường khiến vi khuẩn còn sót lại tiếp tục tồn tại.
Những món đặc, nhiều thịt hoặc được đựng trong hộp lớn thường khó nóng đều. Nếu không đảo hoặc chia nhỏ thực phẩm trước khi hâm, nguy cơ này càng cao.
3. Làm giảm chất lượng dinh dưỡng
Nhiệt độ cao và việc đun đi đun lại có thể làm hao hụt một số vitamin nhạy cảm với nhiệt, đặc biệt là vitamin C và một số vitamin nhóm B.
Rau củ, món xào hoặc món canh khi hâm nhiều lần thường:
- Mất màu và mùi vị
- Mềm nhũn, kém hấp dẫn
- Giảm độ tươi ngon
- Suy giảm một phần giá trị dinh dưỡng
Mức độ hao hụt phụ thuộc vào loại thực phẩm, thời gian nấu và cách bảo quản. Không nên hiểu rằng mọi chất dinh dưỡng đều bị “biến thành chất độc” sau mỗi lần hâm nóng.
4. Làm thay đổi chất lượng chất béo
Các món chiên, rán hoặc món có nhiều dầu mỡ nếu bị đun nóng nhiều lần có thể bị oxy hóa, làm mùi vị trở nên khét hoặc khó chịu. Dầu ăn đã sử dụng nhiều lần cũng có thể tạo ra các sản phẩm không có lợi cho sức khỏe.
Vì vậy, nên hạn chế hâm đi hâm lại các món chiên rán, đồng thời không nên tái sử dụng dầu đã chiên nhiều lần.
5. Tăng nguy cơ ăn phải thực phẩm đã hỏng
Thức ăn hỏng không phải lúc nào cũng có mùi hoặc màu bất thường. Một số vi khuẩn gây bệnh có thể phát triển mà người dùng khó nhận biết bằng mắt thường.
Không nên cố “cứu” món ăn bằng cách đun sôi hoặc hâm thật nóng nếu thực phẩm đã:
- Có mùi chua, khét hoặc bất thường
- Bị nhớt, đổi màu, nổi bọt
- Xuất hiện nấm mốc
- Để ngoài nhiệt độ phòng trong thời gian dài
- Được bảo quản không rõ điều kiện
II. Giải pháp hâm nóng thức ăn an toàn
1. Chia thức ăn thành từng phần nhỏ
Sau khi nấu, hãy chia món ăn vào các hộp nhỏ, vừa đủ cho mỗi bữa. Khi cần dùng, chỉ lấy một phần để hâm nóng.
Cách này giúp tránh việc hâm nóng toàn bộ món ăn nhiều lần.
2. Làm lạnh thức ăn sớm
Không nên để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá lâu. Về nguyên tắc, nên cho thức ăn vào tủ lạnh trong vòng khoảng 2 giờ sau khi nấu; nếu thời tiết rất nóng, cần rút ngắn thời gian này.
Không nên cho một nồi thức ăn còn quá nóng, dung tích lớn vào tủ lạnh vì có thể làm tăng nhiệt độ trong tủ. Hãy chia nhỏ vào hộp nông để thức ăn nguội nhanh hơn, sau đó bảo quản lạnh.
3. Bảo quản trong hộp kín
Sử dụng hộp sạch, có nắp kín để hạn chế:
- Vi khuẩn và bụi bẩn xâm nhập
- Thức ăn bị khô hoặc ám mùi
- Nước từ thực phẩm sống nhỏ vào thức ăn chín
Tủ lạnh nên được duy trì ở khoảng 4°C hoặc thấp hơn. Thức ăn thừa nên được sử dụng trong thời gian ngắn, thay vì lưu trữ quá lâu.
4. Hâm nóng đến khi nóng đều
Khi hâm, nên đảo hoặc khuấy thức ăn giữa chừng, nhất là với món đặc, cơm, cháo, súp và món nhiều thịt. Mục tiêu là làm nóng đều toàn bộ món ăn; nhiệt độ bên trong nên đạt khoảng 74°C.
Sau khi hâm, cần ăn ngay và không nên để nguội rồi cất lại nhiều lần.
5. Chỉ hâm lượng vừa đủ
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất:
Hâm đến đâu, ăn hết đến đó.
Không nên hâm cả nồi thức ăn rồi lại đổ phần thừa trở lại hộp bảo quản. Nếu còn dư sau khi đã hâm, cần cân nhắc bỏ đi, đặc biệt với món đã để ở ngoài lâu.
6. Cẩn trọng với một số loại thực phẩm
Nên đặc biệt chú ý khi bảo quản và hâm nóng:
- Cơm, cháo, mì và các món giàu tinh bột
- Hải sản
- Thịt, trứng và sữa
- Món có nước sốt
- Rau lá xanh đã nấu chín
- Thực phẩm dành cho trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có sức đề kháng yếu
Không phải tất cả các món trên đều bắt buộc phải bỏ sau một đêm, nhưng chúng cần được làm lạnh nhanh, bảo quản đúng và dùng trong thời gian phù hợp.
Kết luận
Hâm nóng thức ăn nhiều lần không nhất thiết khiến món ăn lập tức trở thành “chất độc”, nhưng thói quen này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, giảm chất lượng dinh dưỡng và khiến món ăn kém ngon. Nguy cơ lớn nhất nằm ở việc thức ăn bị để lâu ở nhiệt độ phòng, làm lạnh chậm, bảo quản không kín hoặc hâm không đủ nóng.
Để bảo vệ sức khỏe, hãy nấu vừa đủ, chia nhỏ thức ăn thừa, làm lạnh sớm, chỉ hâm phần cần ăn và bỏ đi những món có dấu hiệu bất thường.
